المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
6
التنبيه والإشراف ( فارسي )
و فلسفه و فنون عجيب و صنايع بديع داشتهاند مملكت روم تا وقت حاضر ثبات و انتظام دارد ولى از وقتى كه روميان قلمرو يونانيان را به تصرف آوردهاند يونانيان جزو ايشان شدهاند چنان كه كلدانيان كه همان سريانيان ساكن عراقند جزو ايرانيان شدهاند كه بر آنها تسلط داشتهاند بدين سبب خواستيم اين كتاب ما از ذكر آنها خالى نباشد اگر چه ديگر ممالك جهان را آنچه از ميان رفته و آنچه تا كنون بجاست با اخبار ملوك و تدبيرهايشان و ديگر احوالشان در كتابهاى خود كه گفتيم يادكردهايم . اگر در تأليف ما خطائى رخ داده از آن گونه كه مبتلايان غفلت انسانى و خطاى بشرى از آن مصون نتوانند بود يا استمرار غربت و دورى از وطن و سفرهاى پياپى موجب آن شده است عذر ميخواهيم ، كه گاهى بشرق و زمانى بغرب بودهايم چنان كه ابو تمام گويد : « جانشين خضر كسى است كه در وطنى و شهرى اقامت دارد وطن من پشت شتران است ، قوم من بشام و عشقم ببغداد و خودم در دو رقه و برادرانم به فسطاطند » و هم سخن او كه گويد : « چندان سوى غرب رفتم كه مشرق را از ياد بردم و چندان سوى شرق رفتم كه مغربها را فراموش كردم . و حادثهها بود كه وقتى با آن روبرو شدم مرا زخمدار كرد گوئى با دستههاى سپاه روبرو شدهام . » اكنون وعده و مقصد خويش را شروع ميكنيم و از خدا يارى ميجوئيم .